Τοξικοί Γονείς: Πώς να τους αναγνωρίσετε

Τοξικοί Γονείς: Πώς να τους αναγνωρίσετε

27 Μαρτίου 2019 0 Από Melapus

Οι περισσότεροι γονείς προσπαθούν να παρέχουν στα παιδιά τους έναν χαρούμενο και υγιή τρόπο ζωής, αλλά ακόμη και αυτοί μπορούν ασυνείδητα να κάνουν σημαντικά λάθη που μπορεί να τα οδηγήσουν σε μελλοντικά προβλήματα ψυχικής υγείας.

Οι τοξικοί γονείς χαρακτηρίζονται από λάθη που δεν είναι περιστασιακά, αλλά συνεχόμενα, με αποτέλεσμα να τους κατατάσσουν σε αυτή τη κατηγορία. Ανεξάρτητα από το αν ένας γονέας είναι ασυνείδητα τοξικός, μπορεί να προκαλέσει τόσο μεγάλη συναισθηματική βλάβη σε ένα παιδί που καταλήγει να το επηρεάζει έντονα ακόμα και μετά την ενηλικίωση.

Χαρακτηριστικές συμπεριφορές τοξικών γονέων:

  • Δεν σας προσφέρουν επιβεβαίωση και ασφάλεια

Μερικοί άνθρωποι πιστεύουν ότι η «σκληρή αγάπη» είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος για να διασφαλίσουν ότι τα παιδιά τους θα είναι σε θέση να φροντίσουν τον εαυτό τους στο μέλλον. Εάν ήσασταν αποδέκτης αυτής της προσέγγισης σε τακτική βάση, ίσως να πιστεύετε ότι είχε θετικό αντίκτυπο στη ζωή σας. Ωστόσο, εάν νιώσετε σε κάποια φάση συντετριμμένοι λόγω οποιασδήποτε αποτυχίας ή απόρριψης, τότε αυτό πιθανότατα οφείλεται στην τοξική άρνηση ενός γονέα να σας προσφέρει την απαιτούμενη ασφάλεια και επιβεβαίωση όταν ήσασταν παιδί. Η «σκληρή αγάπη» μπορεί να λειτουργήσει μερικές φορές, αλλά δεν μπορεί να είναι η μόνη προσέγγιση που υιοθετεί ο γονέας αν θέλει το παιδί του να γίνει ένας ολοκληρωμένος ψυχικά ενήλικας.

  • Είναι υπερβολικά επικριτικοί απέναντί σας

Οι γονείς όλων μπορεί να παρουσιάσουν επικριτική στάση σε κάποια θέματα. Χωρίς αυτήν, δεν θα μπορούσαμε ποτέ να μάθουμε πώς να κάνουμε σωστά πολλά πράγματα, όπως τις καθημερινές δουλειές κλπ.. Η διαφορά με έναν τοξικό γονέα είναι ότι φτάνει σε ακραία σημεία και κρίνει όλα όσα κάνει το παιδί τους. Συνήθως, ο λόγος πίσω από αυτή τη λανθασμένη συμπεριφορά είναι ότι πιστεύουν ότι γλυτώνουν τα παιδιά τους από επώδυνα λάθη. Δυστυχώς, αυτό που πραγματικά κάνουν όμως είναι να μεγαλώνουν ένα σκληρό κριτικό τόσο με τον εαυτό του, όσο και με τους ανθρώπους γύρω του.

  • Ζητούν έντονα την προσοχή σας

Οι τοξικοί γονείς συχνά προκαλούν και απαιτούν την προσοχή των παιδιών τους με πιεστικό τρόπο για ασυνείδητα εγωιστικούς λόγους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη μιας παρασιτικής σχέσης μεταξύ τους που απαιτεί πάρα πολύ χρόνο και ενέργεια από το παιδί, αφού προσπαθεί να ικανοποιήσει ανάγκες που δεν θα έπρεπε και συχνά να παραμελεί τις δικές του. Αν και μπορεί να είναι δύσκολο κατά καιρούς, ένας καλός γονέας οφείλει να επιτρέπει στο παιδί του να έχει αρκετό χώρο για να μεγαλώσει σωστά και να μην στερείται την παιδικότητά του νωρίτερα από το κανονικό.  Αυτό θα συμβεί αν σταματήσει να απαιτεί τη συνεχή αλληλεπίδραση μαζί του προκειμένου να  ικανοποιεί τις δικές του ανάγκες και επιθυμίες.

  • Κάνουν κακόγουστα «αστεία» για εσάς

Όλοι οι γονείς πειράζουν περιστασιακά τα παιδιά τους και το αντίστροφο, αλλά όταν τα αστεία και το πείραγμα γίνονται σε καθημερινή βάση με χαρακτηρισμούς μπορεί να δημιουργήσει τεράστιο πρόβλημα στη σχέση τους και στο παιδί γενικότερα. Αν ο γονέας σας αστειεύεται με τρόπο που σας προσβάλει, όπως για το ύψος ή το βάρος σας δεν είστε υποχρεωμένοι να το ανεχτείτε. Οι γονείς μπορεί να κάνουν χιούμορ με διάφορες καταστάσεις και με αυτό το τρόπο ακόμα και να μειώνουν πολλές φορές την αξία κάποιων δυσάρεστων περιστατικών, αλλά σε καμία περίπτωση να μην ξεπερνά τα όρια του αστείου και να μετατρέπεται σε κοροϊδία.

  • Σας αναγκάζουν να δικαιολογήσετε την κακή τους συμπεριφορά

Μεγαλώσατε πιστεύοντας ότι ο γονέας σας ήταν σωματικά ή συναισθηματικά καταχρηστικός απέναντί σας γιατί σάς άξιζε; Αν ναι, ίσως δικαιολογείτε την άσχημη συμπεριφορά των άλλων εις βάρος σας. Οι τοξικοί γονείς έχουν τη τάση να «γυρνούν» τις καταστάσεις προς όφελός τους με βάση τις ανάγκες τους με αποτέλεσμα ν’ αφήνει στα παιδιά δύο επιλογές: είτε να αποδεχτεί ότι ο γονέας τους είναι λάθος και ν΄αντιδράσει είτε ν’ αναλάβει όλη την ευθύνη και να δικαιολογήσει τη συμπεριφορά τους διαιωνίζοντας την κατάσταση. Στις περισσότερες περιπτώσεις δυστυχώς, τα παιδιά, ακόμη και ως ενήλικες, επιλέγουν την δεύτερη επιλογή.

  • Δεν σας επιτρέπουν να εκφράσετε αρνητικά συναισθήματα

Οι γονείς που αρνούνται να ικανοποιούν τις συναισθηματικές ανάγκες του παιδιού τους και δεν ενδιαφέρονται να αντιμετωπίσουν τις αρνητικές σκέψεις του, δημιουργούν ένα μέλλον όπου το παιδί θα αισθάνεται αδύναμο να εκφράσει αυτά που χρειάζεται. Δεν υπάρχει τίποτα λάθος στο να βοηθήσουμε τα παιδιά να δουν τη θετική πλευρά οποιασδήποτε κατάστασης. Ωστόσο και η απόλυτη παραδοχή των αρνητικών συναισθημάτων και αναγκών ενός παιδιού μπορεί να οδηγήσει σε κατάθλιψη και να δυσκολευτεί να χειριστεί αποτελεσματικά την αρνητικότητα ως ενήλικας.

  • Φοβάστε τους γονείς σας και ως ενήλικες

Ο σεβασμός και ο φόβος δεν πάνε χέρι-χέρι. Στην πραγματικότητα, τα παιδιά που αισθάνονται αγαπημένα, ότι έχουν υποστήριξη και πραγματική σύνδεση με τους γονείς τους είναι πολύ πιο πιθανό να είναι ευτυχισμένοι ως ενήλικες. Είναι απαραίτητο να υπάρξει στην παιδική ηλικία μία μέθοδος που να καλλιεργεί την πειθαρχία, ωστόσο, οι μη τοξικοί γονείς δεν χρησιμοποιούν  τρομακτικές ενέργειες και λέξεις που θα βλάψουν μόνιμα την παιδική ψυχή. Τα παιδιά δεν θα πρέπει να φοβούνται να νιώθουν άξια σεβασμού και ως ενήλικες δεν θα πρέπει να καταλήγουν να αισθάνονται ανήσυχοι κάθε φορά που έρχονται σε επαφή με τους γονείς τους.

  • Πάντα βάζουν πρώτα τα δικά τους συναισθήματα

Σε μια μη τοξική κατάσταση, τα αισθήματα όλων των μερών της οικογένειας αξιολογούνται και φροντίζονται εξίσου. Όταν τα συναισθήματα ενός προσώπου κυριαρχούν πάντα σε κάθε κατάσταση – συνήθως επειδή είναι τα πιο δυνατά και πιο ασταθή- σημαίνει ότι αυτό το άτομο έχει τοξική συμπεριφορά η οποία πρέπει να αντιμετωπιστεί. Τα δικά σας συναισθήματα δεν πρέπει να καταπιέζονται προσπαθώντας να φροντίσετε και να καθησυχάσετε τα δικά του.

  • Συμμετέχουν ανταγωνιστικά ή εξουσιαστικά στους στόχους σας

Μήπως οι γονείς σας άρχισαν να ενδιαφέρονται για την εκπλήρωση των στόχων σας στο σημείο που ανέλαβαν εκείνοι ή ακόμα και να τους αντέγραψαν; Μπορεί οι ενέργειες αυτές να δίνουν πολλές φορές την εντύπωση ότι νοιάζονται, αλλά τελικά σαμποτάρουν την προσπάθειά σας. Για παράδειγμα, αν έχετε βάλει στόχο να πουλήσετε 50 κουτιά μπισκότα και την ίδια στιγμή η μητέρα σας αποφασίζει να φτιάξει μπισκότα για να τα προσφέρει στους γείτονες, θα σας δημιουργήσει μεγάλη δυσκολία. Αυτή η συμπεριφορά το πιο πιθανό είναι να σας ακολουθεί και να σας δημιουργεί πρόβλημα καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής σας, αν συνεχίσετε να την επιτρέπετε.

  • Χρησιμοποιούν τα χρήματα και σας δημιουργούν ενοχές για να σας ελέγξουν

Κάθε παιδί έχει βιώσει το αίσθημα τής ενοχής από τους γονείς του σε κάποια φάση. Η διαφορά όμως των τοξικών γονέων είναι ότι καταφεύγουν σε αυτή την τακτική σε πολύ συχνή βάση. Ακόμη και ως ενήλικας, οι γονείς σας μπορεί να σας ελέγχουν δίνοντάς σας ακριβά δώρα και στη συνέχεια να περιμένουν κάτι σε αντάλλαγμα. Αν αποτύχετε να κάνετε αυτό που περιμένουν, τότε θα προσπαθήσουν να σας κάνουν να αισθανθείτε ένοχοι γι’ αυτό λόγω «όλων αυτών που έχουν κάνει για εσάς». Οι υγιείς γονείς γνωρίζουν ότι τα παιδιά τους δεν τους χρωστάνε τίποτα και σε καμία περίπτωση δεν θα έπρεπε να περιμένουν αντάλλαγμα για χρήματα ή δώρα που έχουν προσφέρει, ειδικά όταν αυτά δεν ζητήθηκαν εξαρχής. Θα πρέπει να δεχθούν και να επιβραβεύουν με απλότητα την καλή εξέλιξη του παιδιού τους και να νιώθουν περήφανοι που το μεγάλωσαν με αγάπη, σε σωστές βάσεις και με αξίες.

  • Σας τιμωρούν με τη σιωπή τους

Για όλους τους ανθρώπους μπορεί να είναι δύσκολο να μιλήσουν με κάποιον που τους έχει εξοργίσει εκείνη την ώρα, αλλά σταματώντας να μιλάμε σε ένα παιδί είναι πολύ επιζήμιο και ανώριμο. Η έλλειψη επικοινωνίας και διαλόγου βλάπτει κάθε είδους σχέση και κάνει τον παραλήπτη της σιωπής να αισθάνεται ανήμπορος στην επίλυση της κατάστασης, ακόμα και αν δεν έχει κάνει κάτι λάθος. Εάν ένας γονέας είναι πολύ θυμωμένος για να έχει μια λογική συζήτηση με το παιδί του, το μόνο που δικαιολογείται είναι να του δηλώσει όσο πιο ήπια γίνεται ότι χρειάζεται λίγα λεπτά για να ηρεμήσει και ότι θα μιλήσουν σε λίγο και όχι να το αγνοεί επιδεικτικά ως τιμωρία.

  • Αγνοούν τα όριά σας

Σήμερα που οι καιροί έχουν αγριέψει με την εξέλιξη της τεχνολογίας κλπ. οι γονείς έχουν το δικαίωμα να παρακολουθούν, διακριτικά πάντα, τα παιδιά τους και σε ορισμένες περιπτώσεις είναι σημαντικό να αποκτούν πρόσβαση και σε πιο προσωπικές πληροφορίες – μέχρι κάποια ηλικία- προκειμένου να τα κρατήσουν ασφαλή. Ωστόσο, ο καθένας πρέπει να είναι σε θέση να θέσει όρια για τον εαυτό του, ειδικά όσον αφορά την περίοδο της εφηβείας. Οι τοξικοί γονείς τείνουν να ξεπερνάνε συνεχώς τα όρια και δημιουργούν πολλά προβλήματα στο παιδί.  Για παράδειγμα, ένας τοξικός γονέας θα ανοίξει την πόρτα του δωματίου τού παιδιού χωρίς να χτυπήσει πρώτα, δείχνοντας του ότι δεν σέβεται το προσωπικό του χώρο και χρόνο. Στην συνέχεια το παιδί ως ενήλικας θα δυσκολευτεί να κατανοήσει τα όρια των ανθρώπων που συναναστρέφεται και με ότι αυτό συνεπάγεται.

  • Σας καθιστούν υπεύθυνο/η για την ευτυχία τους

Εάν κάποιος από τους γονείς σας σάς αναφέρει συνέχεια πόσες θυσίες έκανε για να σας μεγαλώσει και για να είστε εσείς ευτυχισμένοι/ες, τότε έχει μη ρεαλιστικές προσδοκίες για το ρόλο σας στη ζωή του. Κανένα παιδί δεν πρέπει να λογοδοτεί για την ευτυχία του γονέα του. Επίσης, οι γονείς δεν πρέπει ποτέ να αναζητούν τις ευθύνες από τα παιδιά τους για όλα αυτά που εγκατέλειψαν για να σας μεγαλώσουν για να ισοφαρίσουν το σκορ. Όλοι είμαστε υπεύθυνοι για τη δική μας ευτυχία και τις επιλογές μας. Ακόμη, είναι επιλογή όλων μας για το πώς θα αντιμετωπίσουμε τις καταστάσεις και να βλέπουμε το θετικό σε όλα τα πράγματα, αντί να εστιάζουμε στο παρελθόν και στο τι δεν κάναμε.

Η απομάκρυνση ή το να πάρετε κάποια απόσταση από τους τοξικούς ανθρώπους που βρίσκονται στη ζωή σας μπορεί να φαίνεται αδύνατη, ειδικά εάν κάποιος από αυτούς είναι ο γονέας σας. Αν δεν αναλάβετε δράση, όμως, θα είναι πολύ πιο δύσκολο να διορθώσετε τη συναισθηματική και ψυχολογική βλάβη που σας έχει κάνει κατά τη διάρκεια της παιδικής σας ηλικίας. Τα πρότυπα που έχουν καλλιεργηθεί είναι λογικό να σας επηρεάζουν έντονα.

Τα καλά νέα όμως είναι ότι η τοξικότητα δεν είναι και θανατική ποινή. Ένας τοξικός γονέας μπορεί να είναι πρόθυμος να οικοδομήσει μια υγιή σχέση εκ νέου με ένα ενήλικο παιδί – στην οποία τα προβλήματά του δεν κυριαρχούν πλέον στο τοπίο.

Είτε είστε παιδί τοξικής οικογένειας, είτε αναγνωρίζετε δική σας συμπεριφορά ως γονέας στα προαναφερόμενα μπορείτε να απευθυνθείτε σε έναν ειδικό ψυχικής υγείας για να σας βοηθήσει να διαχειριστείτε τη κατάσταση και τελικά να χτίσετε γερές και σωστές βάσεις για ένα χαρούμενο μέλλον με την οικογένειά σας!

«Σε μια οικογένεια, η αγάπη καταπραΰνει πληγές, δένει τις σχέσεις ανάμεσα στα μέλη και φαντάζει σαν μια μουσική που φέρνει την ηρεμία».

Φρίντριχ Νίτσε

 

Melapus Team

 

Facebooktwitterlinkedin