Κακοποίηση. Η σκοτεινή πλευρά των ανθρώπων που πολλές φορές χάνεται μέσα στη σιωπή

07 Απριλίου 2020

Ακούγοντας τη λέξη κακοποίηση, συνήθως ο νους μας τρέχει αυτομάτως, τόσο στη σωματική όσο και στη σεξουαλική κακοποίηση. Εκτός όμως από τις παραπάνω μορφές κακοποίησης, υπάρχουν επίσης η συναισθηματική, η κοινωνική, η λεκτική και η οικονομική κακοποίηση.

Η σωματική κακοποίηση περιλαμβάνει συμπεριφορές κατά την τέλεση των οποίων ασκείται στο άτομο βία, απειλώντας τη σωματική του ακεραιότητα. Οι επιθέσεις αυτές, μπορεί να είναι ήπιας μορφής έως και σωματικές επιθέσεις που να έχουν ως αποτέλεσμα την άμεση ανάγκη ιατρικής περίθαλψης ή ακόμα μπορεί να φτάσουν και στον θάνατο.  Ήπιες μορφές σωματικής κακοποίησης θεωρούνται, σπρωξίματα, τσιμπήματα, δαγκώματα, ρίψη αντικειμένων εναντίον του ατόμου κ.α.

Πολλές φορές όμως το άτομο, γίνεται δέκτης συμπεριφορών, κατά τις οποίες βιώνει δυσάρεστα συναισθήματα, αλλά αγνοεί ότι είναι μορφές κακοποίησης και τις αποδέχεται ως φυσιολογικές. Τέτοιου είδους συμπεριφορές χαρακτηρίζονται η επικίνδυνη οδήγηση, με σκοπό τον εκφοβισμό του ατόμου, η κακοποίηση παιδιών ή κατοικίδιων ως τιμωρία για τη συμπεριφορά του ατόμου, καθώς επίσης και η παρεμπόδιση εισόδου ή εξόδου από την οικεία.

Η σεξουαλική κακοποίηση αφορά οποιαδήποτε μορφή σεξουαλικής δραστηριότητας χωρίς τη συναίνεση και των δύο. Εκτός από το βιασμό που αποτελεί κραυγαλέα μορφή σεξουαλικής κακοποίησης, συμπεριφορές όπως πρόκληση εσκεμμένου πόνου κατά τη σεξουαλική επαφή, λεκτικές σεξουαλικές προσβολές, χρησιμοποίηση της σεξουαλικής πράξης ως επιβολή τιμωρίας κ.α.  Η σεξουαλική κακοποίηση, έχει τόσο σωματικές όσο και ψυχικές επιπτώσεις στην υγεία του ατόμου. Συγκεκριμένα, ως προς τη ψυχική του υγεία πλήττονται άμεσα η αυτοεικόνα και η αυτοεκτίμηση του.  Ακόμα και αν αυτές οι συμπεριφορές διαπράττονται από την/τον σύντροφο μας, δεν θα πρέπει να γίνονται αποδεκτές και να χάνονται στη σιωπή. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως βασικό προαπαιτούμενο για υγιείς σχέσεις είναι και οι εμπλεκόμενοι να συναινούν, χωρίς την ύπαρξη πίεσης ή απειλής.

 

Στην αντίπερα όχθη βρίσκονται συμπεριφορές κακοποίησης, που αν και δεν πλήττουν άμεσα τη σωματική ακεραιότητα του ατόμου, έχουν δυσάρεστες επιπτώσεις στη ψυχική του υγεία. 

 

Σε αυτές ανήκουν η συναισθηματική, κοινωνική, λεκτική όσο και οικονομική κακοποίηση.  Στη συναισθηματική κακοποίηση είναι σύνηθες να υποσκάπτεται η αυτοεκτίμηση του ατόμου, με άμεσες ψυχολογικές επιπτώσεις για αυτό.  Συνήθως σκοπός του θύτη είναι η προσπάθεια ελέγχου του/της συντρόφου του, προσπαθώντας με αυτό το τρόπο να καλύψει δικές του παθολογικής φύσεως ανασφάλειες.  Αρκετές φορές οι συμπεριφορές αυτές είναι πολύ καλά κεκαλυμμένες, ώστε το άτομο δυσκολεύεται να τις κατονομάσει ως κακοποιητικές. Οι πιο σύνηθες πρακτικές συναισθηματικής κακοποίησης, είναι η συνεχής επίρριψη ευθυνών στο άτομο, για όποια προβλήματα προκύπτουν στη σχέση και η έντονη καλλιέργεια ενοχών.

Όχι σπάνια, η συναισθηματική κακοποίηση περνάει στη λεκτική ή και στην οικονομική κακοποίηση, με έντονες λεκτικές προσβολές στο άτομο μπροστά σε πλήθος ή πλήρης έλεγχος των οικονομικών του εσόδων, αντίστοιχα.

Στην κοινωνική κακοποίηση, επιδιώκεται η κοινωνική απομόνωση του ατόμου, με σκοπό, συνήθως τον πλήρη έλεγχο του ατόμου και την πλήρη εξάρτηση του με τον θύτη. Συμπεριφορές που συνήθως συνδέονται με την εν λόγω μορφή κακοποίησης, είναι η έντονη επίκριση του φιλικού και οικογενειακού περιβάλλοντος του ατόμου. Ο υπέρμετρος έλεγχος των τηλεφωνημάτων του και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, και οι έντονες προσπάθειες απομάκρυνσης του από οικεία πρόσωπα.

Συχνά γεννάται η απορία γιατί αυτά τα άτομα υπομένουν αυτές τις συμπεριφορές, δίχως να αναζητούν βοήθεια ή μη εγκαταλείποντας την οικογενειακή τους εστία. Ένας, ίσως, από τους βασικότερους λόγους που το άτομο δεν εγκαταλείπει μια κακοποιητική σχέση είναι ο φόβος, ο οποίος συνήθως είναι πολυδιάστατος.  Η αντίδραση του θύτη σε περίπτωση εγκατάλειψης του, φαντάζει απρόβλεπτη για το άτομο.  Οι απειλές που μπορεί να έχει δεχτεί κατά καιρούς, κατά της ζωής του ή κατά της ζωής αγαπημένων του προσώπων π.χ. παιδιά, του προκαλούν αναστάτωση και μόνο στην ιδέα τους. 

Συχνά, ο φόβος της εκδίκησης εμπλέκεται με συναισθήματα ντροπής π.χ.  ο θύτης μπορεί να έχει στη κατοχή του υλικό σεξουαλικού περιεχομένου, το οποίο σε περίπτωση εγκατάλειψης του απειλεί να το δημοσιοποιήσει. Επίσης πολλές φορές τα θύματα κακοποίησης ντρέπονται να μιλήσουν για αυτό που ζουν, είτε γιατί αισθάνονται συνένοχα είτε γιατί φοβούνται το κοινωνικό στιγματισμό τους.

Τέλος, η έλλειψη υποστηρικτικού περιβάλλοντος (οικογενειακού, φιλικού κ.α.) και η έλλειψη οικονομικών πόρων, δημιουργούν έντονο αίσθημα ανασφάλειας και αβεβαιότητας στο άτομο, με αποτέλεσμα να παραδίνεται και να παραμένει στις κακοποιητικές συνθήκες.

Παρόλα αυτά όποια και αν είναι η μορφή της κακοποίησης και η αιτία που κάνει το άτομο να τις υπομένει, καλό θα ήταν για τη μελλοντική του ασφάλεια να αναζητήσει βοήθεια. Στην Ελλάδα υπάρχουν αρκετές ομάδες υπεράσπισης κακοποιημένων γυναικών, όπου μπορούν να λάβουν δωρεάν, νομικές συμβουλές, κοινωνικές υπηρεσίες αλλά και ψυχολογική υποστήριξη.

 

Ελένη Βλάσση, Ψυχολόγος 

logo inside blog

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Εγγραφείτε στο Newsletter της Melapus και μάθετε πρώτοι για τα τελευταία άρθρα και τις τρέχουσες εκπτώσεις!

Please enable the javascript to submit this form

Εγγραφείτε στο Newsletter της Melapus και μάθετε πρώτοι για τα τελευταία άρθρα και τις τρέχουσες εκπτώσεις!

Please enable the javascript to submit this form

© 2020 Melapus. All Rights Reserved.

Designed & Developed by: