Λεκτικός εκφοβισμός/ κακοποίηση ή bullying; Τρεις διαφορετικές λέξεις για μια καταστροφική έννοια

11 Μαΐου 2020

Ο λεκτικός εκφοβισμός/κακοποίηση ή bullying χρησιμοποιείται από ένα άτομο μέσω επαναλαμβανόμενων υβριστικών (ή μη) λέξεων, εκφράσεων και απειλών προς ένα συγκεκριμένο στόχο/θύμα, που χαρακτηρίζεται από αδυναμία να υπερασπιστεί τον εαυτό του και να αντιδράσει.

ΠΩΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΕΙ Ο ΕΚΦΟΒΙΣΤΗΣ;

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι που χρησιμοποιεί ο εκφοβιστής, ώστε να έχει επιβολή στο στοχοποιημένο άτομο και να προβάλει έντονα την απορριπτική και προσβλητική του στάση. Μερικά παραδείγματα από αυτούς τους τρόπους άσκησης λεκτικού εκφοβισμού είναι:

  • Ο θύτης «αστειεύεται» εις βάρος του θύματος του, τον ταπεινώνει και δυσχεραίνει την ζωή του συχνά επί καθημερινής βάσης.
  • Τα συναισθήματα, οι εμπειρίες και τα επιτεύγματα του θύματος αμφισβητούνται, ελαχιστοποιούνται ή απορρίπτονται ως ασήμαντα.
  • Ο εκφοβιστής δημιουργεί σκόπιμα εμπόδια στις προσπάθειες του θύματος να επικοινωνήσει μαζί του, προσπαθώντας να κατευθύνει τη συνομιλία ώστε να αποκτήσει τον έλεγχο.
  • Ο επιτιθέμενος αρνείται την πραγματικότητα του θύματος του ή την αγνοεί προσποιούμενος ότι δεν υπήρξε ποτέ.
  • Ο θύτης προσπαθεί να διαβρώσει την αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμηση του στοχοποιημένου ατόμου, χρησιμοποιώντας φράσεις όπως: «τίποτα από αυτά που κάνεις δεν είναι ποτέ καλό», «δεν αξίζεις τίποτα», «είσαι άχρηστος» κτλ.
  • Το θύμα συχνά λαμβάνει απειλές από τον επιθετικό ή οργισμένο θύτη όπως: «Μην τολμήσεις να μιλήσεις σε κανέναν γιατί θα το πληρώσεις» ή «Θα κάνεις αυτό που σου λέω εγώ αλλιώς θα το μετανιώσεις».
  • Ο εκφοβιστής προσπαθεί να εκμηδενίσει την αξιοπρέπεια και την ταυτότητα του θύματος του, αντικαθιστώντας το πραγματικό του όνομα με ένα (πολλές φορές αφόρητα προσβλητικό) παρατσούκλι.
  • Τέλος, ο θύτης έχει επιθετικές εκρήξεις που μπορούν να κλιμακωθούν και στη σωματική κακοποίηση απέναντι στο θύμα.

ΤΙ ΩΘΕΙ ΤΟΝ ΕΚΦΟΒΙΣΤΗ ΣΕ ΤΕΤΟΙΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ;

Εύλογο είναι το ερώτημα που προκύπτει, για το τι συμβαίνει στο άτομο, ώστε να συμπεριφέρεται με αυτόν τον άσχημο, προσβλητικό και κακοποιητικό τρόπο. Πολύ συχνά οι θύτες χαρακτηρίζονται από χαμηλή αυτοεκτίμηση η οποία τους ωθεί να την δημιουργήσουν και στο θύμα τους. Επιπρόσθετα, δεν είναι λίγες οι φορές που οι εκφοβιστές καταλήγουν σε τέτοιες συμπεριφορές επειδή το θύμα τους έχει αρετές όπως δεκτικότητα, πραότητα, αποδοχή, αναγνώριση, ή και συναισθηματική νοημοσύνη (η ικανότητα των ατόμων να αναγνωρίζουν τα δικά τους, καθώς και τα συναισθήματα των άλλων και να τα χρησιμοποιούν ως οδηγό σκέψης και συμπεριφοράς). Κοινώς, μια τέτοια συμπεριφορά μπορεί να μεταφραστεί ως η αντίδραση σε συναισθήματα ή καταστάσεις που ο ίδιος ο θύτης θαυμάζει ή επιζητά στον εαυτό του, όμως δεν κατέχει, και γι’αυτό καταλήγει να αντιδρά έτσι. Φυσικά, στη ζωή του επιτιθέμενου, μπορεί να συμβάλλει και η αλληλεπίδραση ψυχολογικών, οικογενειακών ή και κοινωνικών παραγόντων.

ΓΙΑΤΙ ΤΟ ΣΤΟΧΟΠΟΙΗΜΕΝΟ ΑΤΟΜΟ ΔΕΝ ΑΝΤΙΔΡΑ;

Η επανειλημμένη λεκτική κακοποίηση εις βάρους κάποιου, καταφέρνει να διαβρώσει την αυτοεκτίμηση και την ικανότητα του, ώστε να ενεργοποιηθεί και να αντιδράσει εναντίον του εκφοβιστή του. Το στοχοποιημένο άτομο δηλαδή, φοβάται και αποδυναμώνεται, υποφέρει από προσωπική απώλεια αυτοπεποίθησης και ανεξαρτησίας και καταλήγει υποχείριο του θύτη.  Έτσι, οι εκφοβιστές καταφέρνουν να δημιουργήσουν ντροπή, ταπείνωση και συναισθηματικές πληγές, με αποτέλεσμα τα θύματα τους να αισθάνονται πιο συγκεχυμένα, ανήμπορα ή κατακερματισμένα, ώστε να κατηγορούν ακόμα και τους ίδιους τους εαυτούς τους για την κατάσταση στην οποία έχουν έρθει.

ΤΙ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΚΑΝΩ ΕΑΝ ΣΤΟΧΟΠΟΙΟΥΜΑΙ ΛΕΚΤΙΚΑ ΑΠΟ ΚΑΠΟΙΟΝ;

Η αποκατάσταση από τον λεκτικό εκφοβισμό αρχίζει με την αναγνώρισή του. Τα στοχοποιημένα άτομα πρέπει να αναγνωρίσουν το πρόβλημα, να μιλήσουν γι’ αυτό και να ζητήσουν βοήθεια προσεγγίζοντας έναν έμπιστο φίλο ή ένα μέλος της οικογένειας, έναν δάσκαλο ή έναν συνάδελφο (ανάλογα την περίσταση), έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας ή ακόμα και από μια τηλεφωνική γραμμή βοήθειας (χωρίς χρέωση), ανάλογα τις διαστάσεις ή την τροπή που έχει πάρει η εκάστοτε κατάσταση. Με την υποστήριξη και την παροχή συμβουλών, τα στοχοποιημένα άτομα μπορούν να θέσουν όρια και να διεκδικήσουν αλλαγή. Φυσικά, όσο πιο σοβαρή είναι η λεκτική κακοποίηση, τόσο πιο δύσκολη θα είναι η αλλαγή της κατάστασης, καθώς οι εκφοβιστές δεν μπορούν να αλλάξουν την στάση τους μόνο και μόνο επειδή το θύμα αντιδρά, και συχνά χρειάζονται εξωτερική βοήθεια/παρέμβαση, την οποία είτε θα αναζητήσουν σπάνια, είτε μπορεί και να απορρίψουν. Ωστόσο, δανειζόμενη από έρευνα που διεξήχθη, με θύμα να αναφέρει: "Η συναισθηματική κακοποίηση για μένα είναι χειρότερη. Η ψυχή πεθαίνει με αργό θάνατο", θέλω να τονίσω την σημασία κάθε μορφής κακοποίησης και να παροτρύνω κάθε άνθρωπο που βιώνει παρόμοιες καταστάσεις, να αναζητήσει βοήθεια, γιατί η ελεύθερη βούληση, η ψυχική υγεία, η εσωτερική μας ειρήνη και μια ζωή χωρίς φόβο, είναι πολύτιμα αγαθά που κάθε άνθρωπος αξίζει στη ζωή του να έχει.

Χαρούλα Μπάρμπα, τελειόφοιτη Τμήματος Ψυχολογίας City College

logo inside blog

 

Βιβλιογραφία

Γαλανάκη, Ε., Αμανάκη, Ε., & Ξύκη, Ν. (2015). Εκφοβισμός/θυματοποίηση και μοναξιά του παιδιού στο σχολείο και στην οικογένεια. Παιδαγωγική επιθεώρηση54.

Γαλανάκη, Ε., & Βογιατζόγλου, Π. (2015). Εκφοβισμός/θυματοποίηση στο σχολικό πλαίσιο και μοναξιά. Παιδαγωγική επιθεώρηση44.

Kamilaki, M. (2019). «Λέξεις που χαμογελούν, λέξεις που πληγώνουν»: Αποδομώντας τον λεκτικό εκφοβισμό. Eλληνικo βλεμμα, (6).

Nielsen, M. B., Tangen, T., Idsoe, T., Matthiesen, S. B., & Magerøy, N. (2015). Post-traumatic stress disorder as a consequence of bullying at work and at school. A literature review and meta-analysis. Aggression and Violent Behavior, 21, 17-24. doi:10.1016/j.avb.2015.01.001

Thomas, H. J., Scott, J. G., Coates, J. M., & Connor, J. P. (2019). Development and validation of the bullying and cyberbullying scale for adolescents: A multi-dimensional measurement model. British Journal of Educational Psychology, 89(1), 75-94. doi:10.1111/bjep.12223

Scholte, R. H. J., Engels, R. C. M. E., Overbeek, G., De Kemp, R. A. T., & Haselager, G. J. T. (2007). Stability in bullying and victimization and its association with social adjustment in childhood and adolescence. Journal of Abnormal Child Psychology, 35(2), 217-228. doi:10.1007/s10802-006-9074-3

Smith, S., & Barkus, E. (2013). A comprehensive review of auditory verbal hallucinations: Lifetime prevalence, correlates and mechanisms in healthy and clinical individuals. Frontiers in Human Neuroscience, (JUN) doi:10.3389/fnhum.2013.00367

Wang, J., Iannotti, R. J., Luk, J. W., & Nansel, T. R. (2010). Co-occurrence of victimization from five subtypes of bullying: Physical, verbal, social exclusion, spreading rumors, and cyber. Journal of pediatric psychology35(10), 1103-1112.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Εγγραφείτε στο Newsletter της Melapus και μάθετε πρώτοι για τα τελευταία άρθρα και τις τρέχουσες εκπτώσεις!

Please enable the javascript to submit this form

Εγγραφείτε στο Newsletter της Melapus και μάθετε πρώτοι για τα τελευταία άρθρα και τις τρέχουσες εκπτώσεις!

Please enable the javascript to submit this form

© 2020 Melapus. All Rights Reserved.

Designed & Developed by: